Bạn đang ở đây

Quan điểm của ASEAN về phục hồi kinh tế hậu Covid-19

COVID-19 đã và đang làm gián đoạn các hoạt động kinh tế trên khắp thế giới, và Đông Nam Á cũng không phải là ngoại lệ. Tác động của đại dịch này là không thể so sánh được. GDP năm 2020 của khu vực này ước tính tổng thể sẽ giảm 4,2%, nhưng lĩnh vực dịch vụ - đặc biệt là du lịch - đã bị ảnh hưởng nặng nề hơn so với lĩnh vực sản xuất.

Các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) đang chịu nhiều thiệt hại hơn các doanh nghiệp lớn. Do đó, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã đưa ra một số sáng kiến ​​nhằm quản lý cuộc khủng hoảng và đảm bảo phục hồi sau COVID. Để tạo điều kiện phục hồi kinh tế hiệu quả hơn, ASEAN sẽ vận hành một cơ sở phục hồi doanh nghiệp nhỏ và vừa ASEAN, mở ra các công cụ tài chính đặc biệt cho các doanh nghiệp này. Đồng thời cũng cần thiết lập các quy tắc đảm bảo dòng di chuyển của khách quốc tế, cũng như giải quyết chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch, vốn có thể cản trở nỗ lực phục hồi của ASEAN.

Vươn lên để ứng phó thách thức

Những thách thức do COVID-19 đặt ra đã khiến ASEAN phải triệu tập một số cuộc họp cấp cao để thảo luận về cách ứng phó với đại dịch và tiến hành khôi phục kinh tế khu vực. Ví dụ, Hội nghị Cấp cao ASEAN đặc biệt vào tháng 4 năm 2020 đã thành lập Quỹ Ứng phó ASEAN về COVID-19, nhằm tài trợ cho việc mua sắm các thiết bị và vật tư y tế cần thiết để chống lại vi rút. Cũng tại cuộc họp này, các chính phủ ASEAN cam kết hợp tác với nhau, với các nước ngoài ASEAN và với các tổ chức quốc tế để “duy trì ổn định kinh tế - xã hội đồng thời duy trì động lực xây dựng Cộng đồng ASEAN vì phát triển bền vững, tăng trưởng toàn diện và không để ai bị bỏ lại phía sau”. Vào tháng 6, các nhà lãnh đạo tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 36 đã đưa ra “Tuyên bố tầm nhìn của các nhà lãnh đạo ASEAN về một ASEAN gắn kết và chủ động thích ứng”. Văn kiện này thể hiện “cam kết mạnh mẽ của các quốc gia thành viên trong việc giảm nhẹ tác động tiêu cực của đại dịch COVID19 đối với các nền kinh tế, xã hội và sinh kế của người dân”.

Hơn nữa, Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 37 gần đây vào tháng 11 đã thông qua Tuyên bố về Khung thỏa thuận hành lang đi lại ASEAN, nhằm tạo thuận lợi cho việc đi lại kinh doanh thiết yếu trong nội khối ASEAN đồng thời đảm bảo an toàn sức khỏe cộng đồng. Cuộc họp này cũng tán thành Khuôn khổ Phục hồi Toàn diện ASEAN (ACRF) và kế hoạch thực thi, hướng dẫn ASEAN hướng tới phục hồi sau COVID-19. ACRF bao gồm năm chiến lược rộng: “(i) tăng cường hệ thống y tế; (ii) tăng cường an ninh con người; (iii) tối đa hóa tiềm năng của thị trường nội khối ASEAN và hội nhập kinh tế sâu rộng hơn; (iv) tăng tốc chuyển đổi kỹ thuật số toàn diện; và (v) tiến tới một tương lai bền vững và kiên cường hơn. Kế hoạch thực hiện bao gồm một số biện pháp sẽ được ban hành, như tăng cường khả năng phục hồi chuỗi cung ứng xuyên quốc gia; thúc đẩy thương mại điện tử, nền kinh tế kỹ thuật số và cơ sở hạ tầng bền vững; và thúc đẩy sự phát triển của một cơ sở phục hồi các SME ASEAN. Điều này khi được thực thi sẽ đóng vai trò là “một nền tảng đa đóng góp và đồng tài trợ để cung cấp cơ sở tài chính và đẩy nhanh sự phục hồi của” các SME.

Cùng với các sáng kiến ​​cụ thể về COVID này, Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) đã được ký kết vào tháng 11 bởi 10 quốc gia ASEAN và năm đối tác đối thoại - Australia, Trung Quốc, Nhật Bản, New Zealand và Hàn Quốc. RCEP - khối thương mại lớn nhất thế giới cho đến nay - chiếm khoảng 26 nghìn tỷ USD trong hoạt động kinh tế (tương đương 30% GDP toàn cầu) và 28% thương mại của thế giới. Trong khi hiệp định này đang chờ ít nhất sáu thành viên ASEAN và ba thành viên ngoài ASEAN phê chuẩn trước khi có hiệu lực, việc ký kết RCEP sẽ gửi một tín hiệu tích cực tới các thị trường. Cụ thể, nó cho thấy các nền kinh tế này cam kết làm việc cùng nhau để làm sâu sắc hơn các chuỗi cung ứng xuyên quốc gia trong bối cảnh những bất ổn gia tăng do căng thẳng giữa các cường quốc và đại dịch gây ra. Về vấn đề thứ hai, hiệp định có thể tạo điều kiện cho các thành viên đa dạng hóa mạng lưới sản xuất và tận dụng nền kinh tế kỹ thuật số, nâng cao khả năng phục hồi kinh tế và niềm tin kinh doanh.

Có thể làm được nhiều hơn

Mặc dù nỗ lực của tập thể của ASEAN là đáng khen ngợi, nhưng cần phải làm nhiều việc hơn nữa. Để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc mở cửa và phục hồi kinh tế, ASEAN cần sớm tăng tốc và vận hành cơ sở phục hồi các SME ASEAN. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ là trụ cột của các nền kinh tế Đông Nam Á: Tùy thuộc vào quốc gia, các doanh nghiệp này chiếm khoảng 89-99% tổng số doanh nghiệp. Đóng góp của họ vào GDP của mỗi quốc gia ASEAN nằm trong khoảng từ 30% đến 53%. Do đó, cơ sở này sẽ không chỉ giúp các doanh nghiệp này phục hồi mà còn cho phép ASEAN thúc đẩy Cộng đồng Kinh tế ASEAN theo cách toàn diện hơn.

Trong lĩnh vực di chuyển của con người, Tuyên bố về Khung Thỏa thuận Hành lang Du lịch ASEAN giới hạn việc đi lại chỉ trong các chuyến công tác thiết yếu. Các loại hình du lịch nước ngoài khác vẫn bị hạn chế hoặc bị cấm. Liên quan đến sự di chuyển của công nhân nhập cư, COVID-19 đã kéo theo việc thắt chặt biên giới. Điều này không tốt cho các nền kinh tế Đông Nam Á, vốn phụ thuộc vào lực lượng lao động nước ngoài khoảng 10 triệu người. Mặc dù một thỏa thuận toàn khu vực có thể không khả thi ngay bây giờ, nhưng các chính phủ tham gia vào các thỏa thuận lao động song phương hiện có có thể làm việc cùng nhau để đảm bảo dòng chảy quốc tế thông suốt hơn. Ví dụ, có thể bắt đầu bằng cách giảm bớt nhận thức sai lầm của nước sở tại về người lao động nước ngoài, vì những hiểu lầm có thể thúc đẩy tâm lý bài ngoại và làm gián đoạn các phong trào lao động xuyên biên giới. Làm như vậy sẽ không chỉ mang lại lợi ích cho nước chủ nhà và nước sở tại mà còn tăng cường khả năng phục hồi sau đại dịch của khu vực.

Một thỏa thuận toàn khu vực về du lịch nội khối ASEAN cũng sẽ giúp phục hồi ngành du lịch. Du lịch nội khối ASEAN đóng góp hơn 40% tổng số chuyến du lịch được thực hiện ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, theo số liệu năm 2019. Thỏa thuận như vậy sẽ giúp ngành du lịch bị ảnh hưởng nặng nề và các ngành liên quan hồi phục tốt hơn. Phải thừa nhận rằng hiện tại, một thỏa thuận toàn khu vực là không khả thi, chủ yếu là do các quốc gia Đông Nam Á đang ở các giai đoạn khác nhau của đại dịch. Tại thời điểm này, trong khi Việt Nam và Singapore phần lớn đã kiểm soát được dịch bệnh thì Indonesia, Myanmar và Philippines đang chứng kiến ​​hàng nghìn trường hợp mắc hàng ngày. Tuy nhiên, trong khi các quốc gia này chờ đợi virus giảm bớt, cần chuẩn bị cho tương lai bằng cách đưa ra các quy tắc cho một thỏa thuận du lịch toàn khu vực để có thể nhanh chóng thực hiện khi khả thi. Ví dụ, bằng cách đưa ra một định nghĩa thường được thống nhất về khách du lịch không nhiễm vi rút.

Ngoài ra, RCEP sẽ không thể tự do hóa thương mại khu vực một cách hiệu quả khi số lượng hàng rào phi thuế quan ở Đông Nam Á đã tăng từ khoảng 2.000 vào năm 2015 lên 9.000 vào năm 2019. Khi đại dịch tiếp tục phá vỡ các hoạt động kinh tế quốc tế và gây ra thất nghiệp hàng loạt, các chính phủ Đông Nam Á đang chịu áp lực gia tăng để bảo vệ các lợi ích trong nước cụ thể bằng chi phí của các quốc gia khác. Nếu không được kiểm soát, những áp lực này cuối cùng có thể dẫn đến việc đưa ra các hàng rào phi thuế quan bổ sung hoặc áp dụng các loại chủ nghĩa bảo hộ mới, cản trở thương mại trong tương lai.

Nhìn chung, tạo điều kiện phục hồi kinh tế sau tác động của COVID-19 không phải là một nhiệm vụ dễ dàng. Trong khi ASEAN đã đưa ra các sáng kiến ​​mới để tạo điều kiện cho sự phục hồi như vậy, một số thách thức vẫn còn. Với những bất ổn chung và khả năng xuất hiện một làn sóng virus mới, điều cốt yếu là các thành viên ASEAN phải làm việc cùng nhau và nắm lấy một hệ thống kinh tế mở để giúp khu vực vượt qua khủng hoảng.

Nguồn: Báo Công thương

 

Tin liên quan